حوزه ی طرحواره ها

یانگ و همکارانش هجده طرح واره ناسازگار اولیه (Early maladaptive schema)را در پنج حوزه شناسایی کرده اند که در این قسمت به آنها اشاره می شود:
 
حوزه ی بریدگی و طرد
 
این انتظار می رود که نیازهای فرد به امنیت, سلامت, ثبات, حمایت, همدلی, پذیرش و احترام به شیوه ای باثبات ارضا نخواهد شد.
 
پویایی های معمول در خانواده ی چنین افرادی شامل سردی, طرد, مضایقه, انزوا, تندخویی, غیرقابل پیش بینی بودن, یا بد رفتاری از جانب دیگران است. طرح واره های ناسازگار اولیه مرتبط با این حوزه عبارتند از:
 
رهاشدگی/ بی ثباتی: بی ثباتی یا بی اعتمادی ادراک شده درباره ی حمایت شخصی در دوران کودکی
 
بی اعتمادی/ بدرفتاری: انتظار اینکه دیگران به فرد ضربه بزنند, بدرفتاری کنند, فرد را تحقیر کنند, دروغ بگویند, دغل کار و سود جو باشند و ….
 
محرومیت هیجانی: انتظار اینکه نیاز به حمایت هیجانی فرد ارضا نخواهد شد
 
نقص/ شرم: احساس اینکه فرد در برخی جنبه های مهم ناقص, به درد نخور, حقیر, معیوب یا بی ارزش است
 
انزوای اجتماعی/ بیگانگی: احساس اینکه فرد متفاوت از دیگران بوده و از هرگونه گروه اجتماعی جدا افتاده است
 
 
حوزه ی خودگردانی و عملکرد مختل
 
 
 
فرد اعتقاد راسخ دارد که نمی تواند به طور مستقل به وظیفه خود عمل کند یا در هر حال, نمی تواند موفق ظاهر شود و همین امر منجر به احساس نابسندگی در وی می شود.
 
پویایی های متعارف در خانواده ی چنین افرادی شامل حمایت افراطی والدین, گرفتاری و شکست در فعالیت مستقل است. تمامی این عوامل منجر به کاهش اعتماد به نفس فرد می شود.
 
طرح واره های ناسازگار اولیه مرتبط با این حوزه عبارتند از:
 
وابستگی/ بی کفایتی: ناتوانی در انجام توانمندانه وظایف بدون یاری طلبی افراطی از طرف دیگران
 
حساسیت, آسیب پذیری نسبت به ضرر یا بیماری: ترس افراطی از اینکه فاجعه ای در راه است
 
خویشتن تحول نیافته/ گرفتار: درگیری شدی هیجانی که به قیمت عدم رشد شخصی تمام می شود
 
شکست: باور به اینکه فرد محکوم به شکست است یا تقدیرش چنین است که شکست بخورد
 
 
حوزه ی محدودیت های مختل
 
 
 
این حوزه در اصل به توصیف افرادی می پردازد که در تعیین مرزهای درونی, عملکرد مسئولانه, یا فعالیت منسجم برای دستیابی به اهداف بلند مدت ضعف و ناتوانی نشان می دهند.
پویایی های متعارف اولیه در خانواده این افراد شامل آسان گیری, ارضا افراطی نیازها, و نبود مرزبندی است.
طرح واره های ناسازگار اولیه مرتبط با این حوزه عبارتند از:
استحقاق/ بزرگ منشی: این باور که فرد برتر از دیگران است و باید از حقوق خاصی برخوردار باشد.
خویشتن داری/ خود انظباطی ناکافی: اشکال در کنترل تکانه
حوزه ی دیگر جهت مندی
 
این حوزه حاکی از تاکید افراطی بر روی ارضای نیازهای دیگران به جای نیازهای خود فرد است. این کار به منظور به دست آوردن عشق و تایید, حفظ ارتباط هیجانی, یا اجتناب از انتقام و تلافی صورت می گیرد.
پویایی های اولیه خانواده این افراد مبتنی بر پذیرش مشروط است.
پذیرش مشروط: مثلا مادر به کودک خود می گوید اگر فلان کار را انجام دهی من تو را دوست دارم. در حالیکه تربیت فرزند می بایست مبتنی بر پذیرش غیر مشروط باشد.
طرح واره های ناسازگار اولیه مرتبط با این حوزه عبارتند از:
اطاعت: تسلیم شدن افراطی در برابر دیگران به منظور اجتناب از خشم, انتقام یا طرد
پذیرش جویی/ جلب توجه: تاکید بیش از حد بر جلب توجه با پذیرش از جانب دیگران
ایثار: تمرکز افراطی و خودخواسته بر ارضای نیازهای اطرافیان به بهای ارضا نشدن نیازهای خود فرد
حوزه ی گوش به زنگی بیش از حد و بازداری
 
این حوزه حاکی از تاکید افراطی بر بازداری یا واپس زنی احساسات, تکانه ها و انتخاب های خودانگیخته فرد یا برآورده ساختن قواعد و انتظارات درونی و انعطاف ناپذیر درباره عملکرد و رفتار اخلاقی است که اغلب منجر به از دست دادن شادی, آرامش خاطر, ابراز وجود, روابط نزدیک, یا سلامتی می شود.
پویایی های متعارف اولیه در خانواده چنینی افرادی شامل والدگری سخت گیرانه, پرتوقع, تنبیه گر و خشکه مقدس  است.
 طرح واره های ناسازگار اولیه مرتبط با این حوزه عبارتند از:
بازداری هیجانی: بازداری از ابراز هیجان معمولا به خاطر عدم تایید یا از دست دادن کنترل
تنبیه: این باور که افراد باید به خاطر اشتباهاتشان به سختی تنبیه شوند که همین امر منجر به خشم می شود. و در برخی موارد نیز این حس تنبیه را نسبت به خود دارند.
 
منفی گرایی/ بدبینی: بدبینی فراگیر در همه جنبه های زندگی و بی ارزش سازی جنبه های مثبت آن
 
معیارهای سرسختانه: باور به بی نقص بودن در تمام اوقات, که معمولا به خاطر اجتناب از عیب جویی است.
 
در قسمت های بعدی به تشریح سبک های مقابله ای ناسازگار و توضیح ریشه های تحولی(مربوط به دوران کودکی) و نشانه شناسی( مربوط به زمان اکنون فرد) می پردازیم.

Post Author: مدیرسایت

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *