بیشترین احساسی که با طرح واره نقص/شرم (Defectiveness/Shame) همراه می شود, شرمساری است. شرمساری همان احساسی است که به محض برملا شدن عیب ها وایرادها بروز پیدا می کند. بنابران از آنجا که حس شرمساری سخت دردناک و تحمل ناپذیر است, دست به هرکاری می زنید تا احساس شرمساری نکنید. یکی از راهکارهایی که افراد برای شرم گریزی انجام می دهند همانا پنهان سازی عیب و نقص ها است.

احساس می کنید که منبع این نقص/شرم در درون شماست. این منبع چندان برای دیگران قابل مشاهده نیست و ماهیت درونی و خصوصی دارد. شما احساس می کنید لیاقت عشق و محبت کسی را ندارید. اگرچه طرح واره نقص /شرم شیوع زیادی دارد اما شناسایی و تشخیص آن کار سختی است به این دلیل که از یک سو عیب ها و ایرادها درونی هستند و از سوی دیگر شما نیز تمام تلاش تان بر این است که عیب ها و ایرادها برملا نشود. افرادی که طرح واره نقص/شرم دارند برای مقابله با این مشکل دست به دامن شیوه های متفاوتی می شوند. برخی اعتماد به نفس خود را از دست می دهند و به ظاهر ناامن هستند(تسلیم). برخی ظاهری طبیعی و موجه دارند(فرار) و برخی چنان رفتار می کنند که انگار اصلا دچار این طرح واره نیستند. و ظاهری بسیار عالی, قوی و آسیب ناپذیر دارند(حمله). البته لازم است ذکر شود انتخاب این سبکهای مقابله ای به صورت ناخودآگاه است و فرد از انتخاب آن آگاهی ندارد. 

نقص/شرم و افسردگی

 شاید شما دچار ناشادی مزمن و مبهم شوید, اما نمی توانید به علت آن پی ببرید. شاید متوجه نیستید که افسردگی شما تابعی از دیدگاه منفی شما نسبت به خودتان است. احساس بی ارزشی و خشم نسبت به خودتان بخشی از افسردگی محسوب می شود. احساس می کنید که به تمام زندگی شما زهر افسردگی پاشیده اند. ته رنگ زندگی شما افسردگی پنهان و خفیف است.

اکثر این افراد نقابی بر چهره دارند و از بروز حس آسیب پذیری خودداری می کنند, زیرا به محض بروز آسیب پذیری ها دچار خودبیزاری و شرمساری می شوند. افرادی که این طرح واره را دارند سعی می کنند خودشان را از حس شرمساری بی خبر نگه دارند. این ناآگاهی از حس شرم درونی باعث می شودکه این افراد به دام مشکلات ارتباطی و افسردگی بیفتند. معمولا افسردگی و مشکلات ارتباطی باعث می شوند که این افراد برای درمان مراجعه کنند.

اگر سبک مقابله ای اصلی شما فرار باشد, احتمالا دچار اعتیاد و رفتارهای اجبارگونه (وسواسی) خواهید شد. میگساری, مصرف بی رویه و خودسرانه داروها, اعتیاد به کار, و پرخوری همگی روش هایی هستند که با پناه بردن به آنها بر درد و رنج بی ارزشی تان سرپوش می گذارید. 

 

ریشه های تحولی طرح واره نقص/شرم

۱-یکی از اعضای خانواده تان سخت انتقادگر و بددهن بوده است یا شدیدا شما را مواخذه می کرده است. رفتارها, گفتارها و ظاهر شما یک آن از ترکش انتقادها و تنبیه ها در امان نبوده اند.

۲-والدین مدام شما را ناامید و سرخورده می کرده اند.

۳-از طرف پدر یا مادر و یا هردوی انها طرد شده اید و والدین محبت شان را از شما دریغ کرده اند.

۴-یکی از اعضای خانواده از نظر جسمی, جنسی یا عاطفی با شما بدرفتاری کرده است.

۵-در خانواده تمام اشتباهات به گردن شما انداخته شده است.

۶-والدین دائم به شما می گفته اند که بی ارزش و نالایق هستید و به درد هیچ کاری نمی خورید.

۷-بارها نامنصفانه با برادران و خواهران خود مقایسه شده اید و والدین آنها را به شما ترجیح داده اند.

۸-یکی از والدین عطای زندگی زناشویی را به لقای آن بخشیده است و شما خودتان را مقصر می دانید و سرزنش می کنید.

 
 

تجارب منجر به شکل گیری طرح واره نقص/شرم

 

اگر در دوران کودکی احساس کنید که به شما احترام گذاشته نمی شود یا کسی شما را دوست ندارد, طرح واره نقص/شرم در ذهن شما نقش می بندد. ممکن است بارها و بارها یکی از والدین یا هردوی انها شما را طرد کنند یا به شما ایراد بگیرند.

احساس شرم/ نقص احساسی فراگیر و جهانشمول است. این احساس ممکن است به صورت های مختلفی بروز پیدا کند. مثلا احساس می کنید لیاقت عشق کسی را ندارید یا آن قدر بی لیاقت هستید که حتی والدین تان نیز شما را دوست ندارند تا چه رسد به دیگران یا  وجودتان هیچ ارزشی ندارد.

تقریبا مطمئن هستید که حق با والدین شماست و هیچ گاه به انتقادها و عیب جویی های آنها با دیده ی شک و تردید نگاه نکرده اید. شما از سوی والدین طرد می شوید, به شما محبت نمی کنند, یا شما را دست کم می گیرند و شما احساس می کنید خلایق هرچه لایق. اصلا اعتقاد دارید که وجود شما برازنده ی همین طردها و بی اعتنایی ها است. در دوران کودکی به دلیل رفتارهای والدین سرزنش می شدید. تمام سرنوشت ناخوشایند و غم انگیز خود را به بی لیاقتی و کمبودهای خودتان ربط می دهید. به همین دلیل شاید از رفتار دیگران عصبانی نیستید بلکه از رفتارهای خودتان شرمسار و ناراحت می شوید.

ممکن است حس شرمساری در دوران کودکی شما را احاطه کند و بر شما سیطره بیندارد. هر زمان که در معرض برملا شدن عیب ها و نقص های خود قرار گرفته اید حس شرمساری به سراغ شما آمده است. حس شرمساری فقط مربوط به مسایل ظاهری و پیش پا افتاده نبوده است. بلکه شخصیت و هویت شما را عمیقا درگیر کرده است.

بسیاری از افراد که سخت مورد بی مهری و انتقاد دیگران قرار گرفته اند با برتری طلبی در برخی حوزه ها سعی می کنند احساس بی ارزشی شان را جبران کنند. این افراد اصلا حاضر نیستند دست از معیارهای سخت گیرانه شان بردارند و عاشق سینه چاک موفقیت طلبی و منزلت جویی هستند. آنها ممکن است استاد بلامنازع فخرفروشی و تکبرورزی باشند. این افراد سعی می کنند با مال پرستی و شهرت طلبی حس بی ارزشی درونی شان را جبران کنند.

علاوه بر والدین باید به نقش بچه های بزرگ تر نیز اشاره کرد. بچه های بزرگ تر معمولا سعی می کنند با خواهرها و برادرهای کوچک تر از خودشان رفتاری تحقیرامیز و رئیس مابانه داشته باشند. همین رفتارها در شکل گیری طرح واره نقص/ شرم کم اهمیت نیستند.

بدون دیدگاه

ارسال دیدگاه

دیدگاه
نام
ایمیل
وبسایت