طرحواره استحقاق

“من باید به تمام خواسته هایم دست پیدا کنم”

طرحواره ی استحقاق

 

افرادی که دارای طرحواره ی استحقاق هستند. این باور در ذهنشان نقش بسته که افراد خاصی هستند و معتقدند که از دیگران برترند. از آن جایی که این افراد احساس می کنند به نوعی نخبه هستند، در نتیجه این حق را به خود می دهند که از امتیازها، حقوق و مزایای ویژه ای بهره مند باشند و از طرف دیگر خود را به اصل احترام متقابل که زیربنای روابط سالم انسانی است، پایبند نمی دانند. آن ها تلاش می کنند رفتارهای دیگران را برای ارضاء نیازهای خودشان کنترل کنند، بدون این که با نیازهای دیگران همدلی کنند. آن ها در فعالیت های خودخواهانه و بزرگ منشانه درگیر می شوند. علاوه بر این، بر کاری که انجام می دهند، یا سخنی که می گویند یا چیزی که می خواهند سماجت بسیار به خرج می دهند، بدون این که متوجه آسیب های باشد که به دنبال این کار به دیگران وارد می شود. رفتارهای معمول این افراد عبارتند از: رقابت طلبی افراطی، فخرفروشی، سلطه گری، بیان قدرت به شیوه ی نامناسب و تحمیل نظرات خود به دیگران.

ریشه های تحوّلی طرحواره ی استحقاق

استحقاق می تواند به سه دلیل متفاوت شکل بگیرد. اولین دلیل آن می تواند در ضعف والدین برای محدودیت گذاری(آزادی گذاری افراطی)، دومین دلیل در وابستگی افراطی و سومین دلیل را در استحقاق به عنوان جنگ بر علیه سایر طرحواره های زندگی جستجو کرد:

آزادی افراطی، واضح ترین علت استحقاق است. والدین نتوانسته اند نظم و کنترل را بر رفتار فرزندان اعمال کنند. فرزندان چنین والدینی بسیار لوس، نُنُر و از خودراضی بار می آیند. در استحقاق لوس، بچه ها هر کاری دلشان می خواهد انجام می دهند و هر حرفی دلشان بخواهد بر زبان می آورند. ممکن است خواسته های آن ها مادی باشد یا حتّی پافشاری و اصرار بر روش خودشان باشد. چنین بچّه هایی والدین شان را کنترل می کنند. در تکانشگری، به کودکان تحمل ناکامی یاد داده نشده است. آن ها هیچ گاه مجبور نبوده اند مسئولیت بپذیرند یا کارها و وظایف خودشان را انجام دهند. از کارهای مدرسه و خانه، گریزان بوده اند. پدر یا مادر در قبال مسئولیت گریزی بچه ها، دست از پا خطا نکرده اند. بچه ها را متوجه ی عواقب کارهای خودشان نکرده اند. همچنین به آن ها یاد نداده اند که دست روی دلشان بگذارند و جلوی تکانه ها و امیال خود را بگیرند. بچه ها بدون هیچ گونه ترسی، خشم خود را ابراز کرده اند. شاید هم یکی از والدین یا هر دوی آن ها در کنترل تکانه ها یا هیجان هایش مشکل داشته است و از این نظر، الگویی برای بچه ها بوده است.

علت استحقاق وابسته را باید در رفتار والدین جستجو کرد که به شیوه های مختلف در فرزندشان وابستگی افراطی ایجاد کرده اند. این والدین، مسئولیت تصمیم ها و کارهای سخت فرزندانشان را بر عهده می گیرند. سعی می کنند تمام امکانات رفاهی را برای نور چشمی ها فراهم سازند و از فرزندانشان اصولاً انتظاری برای مسئولیت پذیری ندارند. گاهی اوقات در برخی افراد، طرحواره ی استحقاق، نوعی جنگ در برابر سایر طرحواره های زندگی است. معمولاً این طرحواره ها عبارتند از محرومیت هیجانی، نقص/ شرم یا طرد اجتماعی.

منابع

یانگ، جفری؛ کلوسکو، ژانت. (۱۳۹۵). زندگی خود را دوباره بیافرینید(ترجمه ی حسن حمید پور، الناز پیرمرادی و ناهید گلی زاده). تهران: انتشارات ارجمند. (تاریخ انتشار به زبان اصلی۱۹۵۰).

یانگ، جفری؛ کلوسکو، ژانت و مارجوری، ویشار. (۱۳۸۶). طرحواره درمانی(ترجمه ی حسن حمیدپور و زهرا اندوز). تهران: انتشارات ارجمند. (تاریخ انتشار به زبان اصلی۱۹۵۰).

بدون دیدگاه

ارسال دیدگاه

دیدگاه
نام
ایمیل
وبسایت